جستجوي مقاله (جستجوی پیشرفته)

در این قسمت شما می توانید عنوان یا قسمتی از خلاصه مقاله مورد نظر خود را در کادر زیر وارد نموده و لیست مقالات مرتبط را مشاهده نمایید

آخرین شماره

No 20
شماره 20 سال 10
بهار - تابستان 1399
|

پربازدیدترین مقالات


آخرین مقالات منتشر شده

موضوع و هدف این نوشته خُرد، گردآوری هنجارهای حدیث‏پژوهی و نگریستن از زاویه اخلاق به پژوهش‏های حدیثی است. در این نوشته کوشش شده با تفاوت نهادن میان اخلاق پژوهش و روش پژوهش، از میان مباحث کلی اخلاق پژوهش، آنچه را نیاز جدی یک پژوهش حدیثی است، استخراج شود و با فضای پژوهش‏های حدیثی سازگار و همخوان گردد. دستاورد این کاوش، گردآوری و دسته‏بندی هنجارهای حدیث‏ پژوهی در سه بخش «موضوع‏‏یابی»، «داده‏یابی و داده‏پژوهی»، و «گزارش پژوهش» است. در بخش نخست، رعایت اولویت، تناسب با علاقه و توان و سودمندی، سه هنجار اخلاقی دانسته شده‏اند. در بخش دوم نیز جست‏وجوی فراگیر، امانتداری و پیروی از حقیقت به همراه راهکار نیل به آن، آمده است. در بخش سوم، چهار هنجار اخلاقی صداقت، رعایت حقوق همکاران، شجاعت همراه کیاست و تباه نکردن مخاطب آورده شده است.
عبدالهادی مسعودی
DOI : 0
کلمات کلیدی : هنجارهای حدیث‏ پژوهی، تفاوت اخلاق و روش پژوهش، اخلاق موضوع‏یابی، اخلاق داده‏یابی و داده‏پردازی، اخلاق ارائه پژوهش
با توجه به جايگاه والای حديث و نقش آن در معارف مختلف اسلامی، اطمينان از انتساب آن به معصوم امر لازم و ضروری است. به همين دليل دانش «نقد حديث» از ديرباز مورد توجه محدثان بوده است. اين اعتبارسنجی با معيارهای مختلفی صورت میگيرد، كه ممكن است نتايج آنها اندكی متفاوت باشد، و اين يک امر طبيعی است. يكی از مهمترين منابع حديثی كتاب كافی كه از منابع قرن 4 میباشد و از ديرباز مورد توجه محدثان و دانشمندان بوده است و با عبارات گوناگونی از آن تعريف كردند، بلكه برخی از دانشمندان معتقدند كه تمام روايات آن معتبر است. اما برخی معاصران که خود را روشنفكر مینامد 70% روايات اين كتاب را جعلی معرفی كردند. پژوهش حاضر با روش کتابخانهای در پاسخ اين پرسش: روايات جعلی در كافی چقدر است؟ جهت پاسخ به آن ابتدا به معيارهای اعتبارسنجی حديث، سپس به تفاوت ضعف سند و جعل روايت، و در پايان به مقدار روايات جعلی در اين كتاب پرداختهايم، و نتايج بحث نشان میدهد كه تعداد روايات جعلی در اين كتاب يا منتفی و يا بسيار اندک است.
حیدر مسجدی
DOI : 0
کلمات کلیدی : معيارهای اعتبارسنجی حديث، اعتبارسنجی حديث، كافی، روايات ضعيف، روايات جعلی
در غالب کتب روایی قدما، مؤلف ذیل هر باب، به ذکر احادیث اکتفا کرده است از این رو کشف دیدگاه مؤلف و شیوه های گزینش این روایات، دشوار است. مسئله «خمس» که در قرآن کریم و روایات فریقین، بدان اشاره شده از جمله احکام مورد تضارب آراء دانشمندان مسلمان است. صحیح بخاری و کتاب کافی به عنوان دو کتاب روایی معتبر نزد اهل سنت و شیعه نیز ابوابی را به احادیث خمس اختصاص داده اند، بررسی روایات این دو کتاب در رسیدن فهمی صحیح از فضای فکری مؤلفان آن و فهم صحیح از تفسیر آیات و جایگاه خمس و مصادیق آن مؤثر است. این پژوهش زوایای مختلف روایات خمس از دیدگاه فریقین را مقایسه‌ و بررسی کرده است. بر اساس نتایج این پژوهش، هردو مؤلف در وجوب خمس و برخی متعلقات آن مانند دفینه، غنیمت و فیء ، اشتراک دارند، اما کلینی خمس را در حوزه‌ی اصول عقائد شیعه در کتاب الحجه جای می‌دهد و به مالکیت امام معصوم (ع) برخمس توجه نشان می‌دهد و معادن طلا، نقره و مازاد سود تجارت و زراعت، به عنوان متعلقات خمس معرفی می‌شود. اما بخاری جایگاه خمس را در فروعات فقهی و در کتاب الجهاد ‌آورده و در بحث مالکیت خمس، به کلیاتی مانند آن‌که رسول خدا تقسیم کننده(قاسم) غنایم بود؛ اکتفا می‌کند.
سید رضا مهدوی - سهیلا پیروزفر
DOI : 0
کلمات کلیدی : حدیث، ، خمس، ، کلینی، ، اصول کافی، ، صحیح بخاری
امامان معصوم علیهمالسلام مفسران حقیقی قرآن کریم به شمار میروند که جایگاه و نقش محوری در تبیین، ترویج و گسترش فرهنگ قرآنى و آموزههای آن دارند. از آنجا که فهم معانی آیات به عوامل مختلفی از جمله توجه به مباحث بلاغی آن وابسته است، بی تردید دقت نظر و کاوش در دیدگاههای بلاغی اهل بیت علیهم السلام در تبیین معنای آیات از اهمیت به سزایی برخوردار است. اندیشمندان شیعه از دیرباز تلاشهای گستردهای در فهم روایات تفسیری و گونهشناسی و روششناسی آن انجام دادهاند. مقاله حاضر بر آن است تا به هدف تبیین گستره سطح تحلیل آیات توسط معصومان (ع)، یکی از ابعاد روشی آن‌ها که اهتمام به معناشناسی ساختاری آیات، اسلوبهای بیانی و آرایههای بدیعی است را بكاود. نتیجه پژوهش حاضر یابش نظام فکری معصومان (ع) در معناشناسی ساختاری گزاره‌های قرآنی و روشن سازی لایه‌ها و سایه‌های درونی با تکیه بر اغراض بلاغی ساخت‌ها و اجزای درونی آن، اهتمام به فنون مجاز، استعاره و کنایه و زیبایی شناسی آیات با سنجه محسنات بدیعی است.
علیرضا بابایی - سیدمحمود طیب حسینی
DOI : 0
کلمات کلیدی : تفسیر ادبی، تفسیر بلاغی، روایات تفسیری، معانی، بیان، بدیع
شرط با توجه به اعتبارات مختلف دارای تقسیمات گوناگونی است. یکی از تقسیمات آن، به اعتبار ارتباط و عدم ارتباط آن با عقد است. در این تقسیم‌‌بندی شرط به دو قسم ابتدائی و ضمنی تقسیم می‌شود. شرط ابتدائی شرطی است که مستقل است و در ضمن عقد دیگری مندرج نشده است، اما شرط ضمنی به شرطی اطلاق می‌شود که در ضمن عقد دیگری مندرج شده است. شروط ضمنی به دو دسته مصرّح و غیر مصرّح تقسیم می‌شوند. شرط مصرّح شرطی است که در ضمن عقد دیگری قرار دارد و به آن تصریح می‌شود، برخلاف شرط غیرمصرّح که هرچند در ضمن عقد وجود دارد، اما بیان نمی‌شود. در مورد اعتبار شروط غیرمصرّح بحث‌های مختلفی مطرح شده است. برخی از فقها با استناد به عبارت «إنما یحلّل الکلام و یحرّم الکلام» مدعی شده‌اند که شروط غیرمصرّح معتبر نیستند. با توجه به روایاتی که مشتمل بر این عبارت هستند، می‌توان چنین استدلال کرد که تنها شرطی می تواند نافذ باشد، که به صورت لفظی بیان شده باشد و شروط غیرمذکور اعتباری ندارند. در مورد معنای این روایات فقها احتمالات مختلفی را ارائه کرده‌اند. تنها احتمالی که می‌تواند مدعای مذکور را ثابت کند، این است که «کلام» به معنای لفظ باشد و «إنّما» نیز دلالت بر حصر کند. با بررسی همه‌ی احتمالات موجود این نتیجه حاصل شد که این احتمال مردود است و روایات مذکور نمی‌تواند اعتبار شروط غیرمصرّح را مخدوش کند.
محمد رسول آهنگران - سعید سبوئی جهرمی
DOI : 0
کلمات کلیدی : کلام محلّل، کلام محرّم، شرط ضمنی، شرط غیرمصرّح، عقد
ابن بابویه، از راویانی ناشناس حدیثی طولانی درباره تفسیر سوره توحید از امام صادق (ع) روایت کرده است که بیش‌تر فرازهای آن در منابع فرق به شخصیت‌های دیگری منسوب شده است. این روایت با ویژگی‌های متنی ترکیبی و متأخّر از روش‌هایی چون تفسیر حروفی برای آیات توحید بهره می‌برد. ارتباط متن با سند آن نیز ضعیف است. وجود شاخصه‌های مکاتب فلسفی و عرفانی و بافت زبانی متأخر و ناهمگون با دیگر روایات نیز نادرستی نسبت کل روایت به امامان را تقویت می‌کند. مشابه همین روایت ابن بابویه را ابو‌عبد الرحمن سلمی، در تفسیر خود با سندِ پرآسیب دیگری به امام صادق (ع) و ابن عطا نسبت داده است. در کتابی دیگر از صوفیه یعنی علم القلوب نیز بخشی از فرازهای گزارش ابن بابویه به جعفر خلدی نسبت داده‌ شده، که ظاهراً نتیجه سهو است. هم‌چنین بخش کوچکی از آن را ماتریدی از امیرالمؤمنین (ع) روایت کرده، اما سندی نیاورده است. بررسی‌های متنی و سندی، نشان می‌دهد که روایت ابن بابویه و سلمی، در یک متن مکتوب ریشه دارد که به سنت فکری خراسان وابسته است، و با روش تفسیری صوفیان متناسب‌تر است.
عمیدرضا اکبری - علی عادلزاده
DOI : 0
کلمات کلیدی : سوره توحید، تفسیر روایی، تفسیر عرفانی، ابن بابویه، ابو عبد الرحمن سلمی
در سال‌های اخیر در نقد احادیث شیعه، نوشته‌های مختلفی در حال نگارش می‌باشد. یکی از آثار انتقادی در حوزه احادیث شیعه تألیف شده است کتاب «حدیث المنزلة» نوشته محمد سالم الخضر می‌باشد. نگارنده در کتاب مذکور به‌نقد سندی و محتوایی حدیث مشهور «أنت بمنزلة هارون من موسی إلا أنَّه لا نَبيَّ بعدي» پرداخته است و فضای صدور حدیث مذکور را از جهت تاریخی و تفسیری موردبررسی قرار داده است. عدم توجه مبانی اعتبار سنجی حدیث شیعه، سطح نگری در تحلیل‌ها و خلط میان داده‌های کلامی و تاریخی و تفسیری با مباحث تخصصی حدیث ازجمله نقاط ضعف کتاب می‌باشد. در این نوشته به دنبال معرفی کتاب مذکور و بیان نقاط ضعف و قوت آن می‌باشد تا زمینه‌ی برای نقد آن توسط حدیث فراهم گردد.
یاسر عباسی
DOI : 0
کلمات کلیدی : حدیث منزلت، ، محمد سالم الخضر ، اعتبارسنجی حدیث منزلت از دیدگاه اهل سنت ، شبهات واردشده به حدیث منزلت در اثبات امامت ، حدیث یوشع بن نون ، ترضی و تسلی حضرت علی ع ، غزوه تبوک

معرفي نشريه

صاحب امتیاز :مرکز تخصصی علوم حدیث حوزه علمیه قم
مدیر مسئول :آیت الله سیدهاشم حسینی بوشهری
سردبیر : حجت الاسلام مهدی غلامعلی
هیئت تحریریه :
حجت الاسلام محمود احمدی میانجی
حجت الاسلام عباس پسندیده
حجت الاسلام علی راد
حجت الاسلام فرهاد عباسی
حجت الاسلام سید محمد کاظم طباطبایی
حجت الاسلام عبدالهادی مسعودی
حجت الاسلام علی نصیری
حجت الاسلام هادی نصیری
شاپا :2423-3285
شاپا الکترونیکی :2423-3285

نمایه شده