جستجوي مقاله (جستجوی پیشرفته)

در این قسمت شما می توانید عنوان یا قسمتی از خلاصه مقاله مورد نظر خود را در کادر زیر وارد نموده و لیست مقالات مرتبط را مشاهده نمایید

آخرین شماره

No 17
شماره 17 سال 8
پاییز - زمستان 1397
|

پربازدیدترین مقالات


آخرین مقالات منتشر شده

اين نوشته، در پی بررسی جایگاه تأویل در فهم دقیق حدیث و نیز حفظ جایگاه آن به عنوان سندی معتبر در متون دینی است؛ ازآنجایی که حدیث، منبعی مهم و غیرقابل چشم پوشی در معرفت دین است، کاوش در ابعاد و رسیدن به حقیقت آن، از نیازهای بنیادین علم حدیث است؛ چنانکه از گذشته‏ های دور، این رویکرد در میان عالمان اسلامی وجود داشته است؛ واقعیت این است که در لا به ‏لای احادیث، سخنان و گزاره‏ هایی وجود دارد که با قرآن، حدیث و عقل ناسازگارند؛ برای حل این ناسازگاری، راهکارهایی اندیشیده و ارائه شده است. این پژوهشِ توصیفی تحلیلی، با استفاده از دیدگاه های شارحان حدیث و نیز دانشیان اصول فقه، کوشیده است، مسئلۀ تأویل حدیث و اعتبارسنجی آن را بررسی کند. نتیجه این نگاشته، تبیین این نکته است که تأویل، علاوه بر فهم عمیق ‏تر حدیث، در اعتباربخشی به آن، نقشی غیرقابل چشم پوشی دارد.
محمد مرادی
DOI : 0
کلمات کلیدی : فهم حدیث ، اعتبارسنجی حدیث ، تأویل حدیث ، اسناد حدیث
یکی از مسائل مهم در نبوت شناسی ابراهیم علیه السلام تمارض ایشان در ابتلای به مرض خاص جسمی به عنوان عذری برای حاضر نشدن در عیدگاه ستاره پرستان است که به شبهه تمارض شهرت دارد. این شبهه برآیند تبیین های خاص از ظاهر آیه «فَنَظَرَ نَظْرَةً فِى ٱلنُّجُومِ فَقَالَ إِنِّى سَقِیمٌ» و مستند به برخی از متون روایی و اقوال تابعان است. پژوهه حاضر با محوریت این شبهه به دنبال پاسخ به این مسائل است: مهم ترین رهیافت های رایج در توجیه تمارض ابراهیم علیه السلام چیست؟ چه نقدهایی بر این رهیافت ها وارد است؟ رهیافت معیار بر پایه احادیث امامیه در پاسخ به شبهه تمارض ابراهیم علیه السلام کدام است؟ نتایج پژوهش نشان داد که پنج رهیافت مهم در توجیه تمارض ابراهیم علیه السلام میان دانشوران مسلمان شکل گرفته است: دروغ مصلحتی، اخبار منجمانه، بیماری کوچک، تأویل سقیم به مرگ، شبه کذب. هر یک از این رهیافت ها دچار آسیب های مبنایی، روشی و منبعی است و در رفع شبهه تمارض ابراهیم علیه السلام ناتوان و ناتمام هستند. رهیافت معیار با استناد به گوهر معنایی سقیم، توجه به سیاق و قرائن درون متنی و روایات امامیه و پرهیز از تأویل گرایی عقلی و ادبی، سقیم بودن ابراهیم علیه السلام در آیه مذکور را به گونهای تبیین می کند که مستلزم اسناد کذب به ابراهیم علیه السلام نیست و از شمول حیل نیز خارج است؛ پس راه هر نوع تردید در عصمت ابراهیم علیه السلام را نیز مسدود می‏ نماید.
علی راد
DOI : 0
کلمات کلیدی : تمارض ابراهیم علیه السلام ، دروغ مصلحتی ، اخبار منجمانه ، توریه ، روایات امامیه
نگرش و تغییر نگرش یکی ‏از موضوعات مهم در حوزه روانشناسی است که ارتباط تنگاتنگی با رفتار افراد دارد. ازآنجاکه اهل بیت علیه السلام به عنوان هادیان بشریت دارای بهترین روش ها در شیوه ارتباطی و تغییر نگرش افراد هستند؛ این پژوهش به سراغ سبک های ارتباطی ایشان رفته است. هدف بررسی سبک های ارتباطی اهل‏ بیت علیه السلام، در تغییر نگرش مخاطبان است و روش به کاررفته در این پژوهش توصیفی ــ تحلیلی است؛ بدین منظور، ابتدا آموزه های مربوط به سبک های تربیتی اهل‏ بیت علیه السلام از منابع اسلامی استخراج و باتوجه به هدف پژوهش مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد اهل‏ بیت علیه السلام در تغییر نگرش مخاطبان از پنج سبک انگیزش محور، اقناعی، تأکیدی، عینی سازی و واکنشی استفاده می کردند. معصومان علیه السلام در سبک انگیزش محور از تقویت کننده های مثبت، تنبیه، الگو و طرح پرسش و در سبک عینی سازی از روش های بلاغی، داستانی و نمایشی، در سبک اقناعی از روش های استدلال، ایجاد جذابیت، در سبک تأکیدی از روش تکرار محتوا و هیئت تأکیدی در قالب های مختلف و در سبک واکنشی از واکنش آرام، ارعابی، خطابی و نظامی استفاده می کردند.
محمدصادق شجاعی - جعفر جدیری - محمد امین انواری نسب
DOI : 0
کلمات کلیدی : سبک های ارتباطی ، مخاطب شناسی ، اقناع مخاطب ، سبک های تربیتی
ابن أبی ‏عمیر از راویان برجسته اواخر قرن دوم و اوایل قرن سوم و از طبقه سوم اصحاب اجماع است. وی محضر امام کاظم علیه السلام، امام رضا علیه السلام و امام جواد علیه السلام را درک کرده و یکی از راویان شاخص در نقل و انتقال منابع حدیثی به شاگردانش بوده است. احمد بن محمد بن عیسی اشعری از برجسته ترین شاگردان وی به شمار می رود. بنابر گزارش شیخ طوسی، احمد اشعری آثار صد نفر از اصحاب امام صادق علیه السلام را از طریق ابن أبی ‏عمیر روایت کرده است؛ این نوشتار برآن است تا با استناد به فهارس برجای مانده و شواهد موجود، این گزارش را مورد ارزیابی و راستی آزمایی قرار دهد؛ باتوجه به مستندات موجود می توان حدس زد این عدد تقریبی و نزدیک به واقعیت بوده است.
احسان سرخه ای - سید محسن میرغفاری
DOI : 0
کلمات کلیدی : ابن أبی ‏عمیر ، احمد اشعری ، فهرست ، روایت ، منابع حدیثی
عمار بن موسی ساباطی از اصحاب امام صادق و امام کاظم علیهما السلام است که فراوان روایت از ایشان نقل می کند. احادیث وی در فقه بسیار تأثیرگذار است، ولی تعارض ها و منفرداتی دارد؛ همین امر سبب شده شخصیت و روایات او به چالش کشیده شود. برخی او را ضعیف دانسته، مذهب اش را دلیل ردّ روایات ساباطی می دانند. نوشتار پیش رو می کوشد با تکیه بر اقوال رجالیان و شواهد تاریخی، وثاقت و مذهب ساباطی را موردبررسی قرار دهد. در این مقاله وثاقت ساباطی باتوجه به شهادت نجاشی و سخن شیخ طوسی و قرائن دیگری چون کلمات عیاشی و مفید، نقل اجلاء و اکثار روایت به اثبات می رسد؛ مشهور نیز این نظر را قبول دارند. مذهب او نیز مورد اختلاف رجالیان است؛ آیا ساباطی تا آخر فطحی ماند یا از آن بازگشت؟ مشهور باتوجه به کلمات رجالیانی مانند عیاشی، کشی، شیخ طوسی و حدیث هشام بن سالم نظر نخست را قبول کرده اند؛ در مقابل برخی باتوجه به حدیث استیهاب، ظاهر توصیف نجاشی، ظاهر کلام مفید و قرارگرفتن در میان اصحاب امام کاظم و امام رضا علیهما السلام بازگشت به مذهب امامی را برگزیده اند؛ این دلایل به ضمیمه شواهدی دیگر صحیح المذهب بودن او را ثابت می کند.
مجتبی وظیفه دوست
DOI : 0
کلمات کلیدی : عمار بن موسی ، الساباطی ، فطحیه ، فساد مذهب ، توثیق و تضعیف
کتاب «کمال ‏الدین و تمام‏ النعمة» نگاشته شیخ صدوق (311-381 ق) از کتاب‏ های معتبر و متقدم در نقل روایات مهدویت محسوب می‏ شود؛ پژوهش حاضر به مصداق‏ یابی روایات تفسیری مهدویت در این کتاب پرداخته است؛ دستاورد این پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی نگاشته شده، نشانگر آن است که گونه های روایات تفسیری کمال ‏الدین در حوزه تعیین مصداق، به گونه های مختلف قابل تقسیم است، گونه اول، روایاتی است که امام عصرعج با سایر معصومان علیهم السلام در مصداق مشترک است؛ گونه دوم، روایاتی است که مصداق «غیب» را امام مهدی عج و اصحاب ایشان می داند و گونه سوم، روایاتی است که مصداق «بقیه الله» به‏ صورت مصداق عینی بر امام عصر عج و ظهور ایشان متعین می داند و بخش دیگر روایاتی است که نفخ صور با ظهور را مصداق باطنی روایات تفسیری کمال ‏الدین در حوزه مهدویت می داند؛ بنابراین در این کتاب چهار گونه روایات تفسیری در حوزه تعیین مصداق بازشناسی شده است.
سمیرا قلی ئی - سید قاسم حسینی
DOI : 0
کلمات کلیدی : شیخ صدوق ، غیبت ، ظهور ، کمال الدین ، روایات تفسیری
از دیرباز برخی نویسندگان اهل سنت بامطالعه متون روایی شیعه به نقد روایات شیعی پرداخته اند. در سال های اخیر حجم نگارش های این چنینی نسبت به قبل افزایش یافته است. در این مقاله با سه اثر جدید از کتاب های منتشرشده در اُردن آشنا می شویم که هر یک از زاویه ای به احادیث امامیه توجه کرده اند. کتاب های «کافی السنة من کافی الشیعة» و «صریح الإمامة» هر دو اثر محمد الصالح الضاوی است. نویسنده در کتاب اول مجموعه احادیث نبوی در اصول کافی را ارزیابی می کند و در کتاب دوم احادیث مربوط به اثبات امامت را نقد کرده است. کتاب «دراسات فی طرق الحدیث عن الأئمة» اثر سودد الالوسی به ارزیابی طرق روایات اهل بیت پرداخته و گمان کرده که بسیاری از راویان اهل بیت انسان های فاسد و غیرقابل اعتماد هستند. هر سه کتاب از پژوهش ضعیف نویسندگان، بیگانه بودن ایشان با شیوه های ارزیابی شیعه و عدم تتبع کافی حکایت دارد. مؤلفان بیشتر به منابع اینترنتی یا واسطه اعتماد کرده و به نظرمی رسد این آثار تنها قابل استفاده برای جوانان عامه ای است که امکان مطالعه منابع شیعی را ندارند.
مهدی غلامعلی
DOI : 0
کلمات کلیدی : نویسندگان اهل سنت ، نقد احادیث امامیه ، کافی السنة من کافی الشیعة ، صریح الإمامة ، دراسات فی طرق الحدیث عن الأئمة ، محمد الصالح الضاوی ، سودد الالوسی

معرفي نشريه

صاحب امتیاز :مرکز تخصصی علوم حدیث حوزه علمیه قم
مدیر مسئول :آیت الله سیدهاشم حسینی بوشهری
سردبیر : حجت الاسلام مهدی غلامعلی
هیئت تحریریه :
حجت الاسلام محمود احمدی میانجی
حجت الاسلام عباس پسندیده
حجت الاسلام علی راد
حجت الاسلام فرهاد عباسی
حجت الاسلام سید محمد کاظم طباطبایی
حجت الاسلام عبدالهادی مسعودی
حجت الاسلام علی نصیری
حجت الاسلام هادی نصیری
شاپا :2423-3285
شاپا الکترونیکی :2423-3285

نمایه شده